Pl
Muzeum Wolnej Białorusi w Warszawie zaprasza na otwarcie wystawy białoruskiej artystki Marii Gwardziejcowej «Bitter Herbs» (Gorzkie Zioła). Projekt poświęcony jest tematom straty, pamięci, pojednania oraz dialogu między człowiekiem a naturą. Bada złożoność pracy z pamięcią o Holokauście — na terenach, które stanowiły «granicę osadnictwa» i gdzie podczas II wojny światowej zginęły setki tysięcy Żydów.
W okresie sowieckim wiele miejsc masowych grobów przekształcono w pola, parki i lasy. Dziś porośnięte są trawą i drzewami — natura jakby «leczy» rany. Czy jednak oznacza to, że również ludzka pamięć się goi?
Maria Gwardziejcowa łączy fotografię, instalację i wideo, aby pokazać, jak pamięć zakorzenia się w formach natury, materialnych śladach i ciszy zaniedbanych przestrzeni. Podstawą badania była praca z «atlasem» dzikich ziół, zebranych na dwunastu dużych miejscach pochówków na Białorusi. Rośliny te, wysuszone i zachowane w atlasach botanicznych, stały się podstawą serii kolaży i instalacji z włosami ludzkimi oraz warstwami lateksu imitującymi skórę. W ten sposób artystka ukazuje, jak pamięć ucieleśnia się w ziemi, ciele i roślinach.
Te rośliny, pochodzące z ziemi, która była świadkiem tragedii, symbolizują zarówno osobiste, jak i zbiorowe sposoby pamiętania. Atlas przekształca się w dzieła sztuki łączące dokumentalność i metaforyczność. «Ten projekt opowiada o ziołach, lasach i pomnikach — o wszystkim, co pozostało po setkach tysięcy zabitych ludzi» — mówi artystka. — «Chcę stworzyć przestrzeń do refleksji i dialogu: jak pamiętamy i oddajemy hołd tym, którzy zginęli».
Projekt oferuje widzom doświadczenie spotkania z pamięcią poprzez elementy przyrody i człowieka. Tworzy przestrzeń do refleksji nad tym, jak dziś pamiętamy i jak przyroda i człowiek splatają się w tej pamięci. Szczególnie w kontekście Białorusi, gdzie wiele miejsc związanych z Holocaustem pozostało niezaznaczonych i dziś ukrywa się pod lasami i polami, te prace stają się świadectwem i przypomnieniem o przemocy przeszłości.
Wystawa «Gorzkie zioła» będzie czynna do 6 września 2025 roku.
Muzeum Wolnej Białorusi, ul. Foksal 11, Warszawa
wtorek–piątek: 16:00–20:00
sobota–niedziela: 12:00–20:00
Wstęp wolny
Maria Gwardziejcawa – interdyscyplinarna artystka wizualna, urodzona w Mińsku w 1982 roku, mieszkająca i pracująca w Londynie. Absolwentka programu MA Arts and Politics na Goldsmiths, University of London, a także kursów z historii sztuki oraz Art & Business w Sotheby’s Institute of Art. W swojej twórczości ironicznie i wnikliwie bada tematy pamięci, straty i historii politycznej, łącząc materiały dokumentalne z artystycznymi metaforami.
