Świadectwa, które muszą zostać usłyszane: wywiad z Wiktarem Babaryką
November 5, 2026
Nasi partnerzy z Memorial.Polska nagrali wywiad z Wiktarem Babaryką — białoruskim politykiem, byłym bankierem i kandydatem na prezydenta Białorusi w wyborach w 2020 roku, który spędził w więzieniu ponad pięć lat.
W czerwcu 2020 roku, po ogłoszeniu zamiaru kandydowania na urząd prezydenta, Babaryka został zatrzymany. W lipcu 2021 roku skazano go na 14 lat pozbawienia wolności. W trakcie odbywania kary wielokrotnie przenoszono go między zakładami karnymi, osadzano w izolatce karnej i pozbawiano kontaktu ze światem zewnętrznym. 13 grudnia 2025 roku został zwolniony.
W wywiadzie Babaryka opowiada o warunkach panujących w kolonii karnej, systemie wywierania presji na więźniów politycznych oraz metodach, za pomocą których administracja tworzyła dla niego nieznośne warunki. Mówi o tym z charakterystyczną dla siebie ironią i humorem, które pozwalają dostrzec absurd represyjnego systemu nawet w najtrudniejszych okolicznościach.
Szczególne miejsce w jego historii zajmuje pamięć o dziadku, ofierze stalinowskich represji. Kilka pokoleń później sam Wiktar Babaryka trafił do budynku, w którym jego dziadek był niegdyś więziony. Ten zbieg okoliczności stał się dla niego przypomnieniem, jak historia represji powraca w życiu białoruskich rodzin.
Zachowywać świadectwa — to zachowywać pamięć
Represje polityczne na Białorusi to nie tylko liczby, wyroki sądowe i informacje o miejscach uwięzienia. To także osobiste historie ludzi, ich doświadczenia i pamięć, które należy zachować dla przyszłych pokoleń.
Świadectwa byłych więźniów politycznych pomagają dokumentować to, co dzieje się za murami więzień i kolonii karnych. Pokazują mechanizmy działania systemu represji i przywracają historii jej ludzki wymiar. Dopóki ludzie mogą sami opowiadać o tym, co przeżyli, ważne jest, by ich słuchać i zachowywać ich słowa.
Dziękujemy Memorial.Polska za pracę na rzecz zbierania i zachowywania świadectw osób, które doświadczyły represji politycznych na Białorusi.
