Noc Muzeów w Muzeum Wolnej Białorusi: „Pięć artefaktów – i tylko jedna noc”

W Muzeum Wolnej Białorusi otwarto wystawę „Pięć artefaktów – i tylko jedna noc”, przygotowaną z okazji Nocy Muzeów. Na wystawie prezentowanych jest pięć eksponatów, z których każdy, według słów dyrektorki muzeum Natalii Zadzierkoŭskiej, zasługuje na osobną ekspozycję.

‍

O dwóch z nich opowiada Paweł Macukiewicz, przedstawiciel inicjatywy „Maldzis”:

• Mapa Radziwiłłów Wielkiego Księstwa Litewskiego, datowana na lata 1630., jedno z pierwszych wydań, zakupiona na aukcji dzięki prywatnym białoruskim darczyńcom w celu przekazania do muzeum w Białorusi, w szczególności do Nieświeża, gdyż tam taka mapa nie była dostępna, mimo że została stworzona właśnie w Nieświeżu około 1603 roku na zamówienie księcia Radziwiła Sierotki.
• III Statut Wielkiego Księstwa Litewskiego, wydanie polskie z 1693 roku, drukowane w Akademii Jezuitów w Wilnie. Zakupiony w Polsce, w Kaliszu, również dzięki prywatnym białoruskim darczyńcom, z przeznaczeniem do muzeum w Nowogródku, pierwszej stolicy Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Inicjatywa „Maldzis” została nazwana na cześć profesora Adama Maldzisa, który niemal całe życie poświęcił przywracaniu dziedzictwa kulturowego Białorusi. Dzięki tej inicjatywie udało się pozyskać te dwa eksponaty.

Trzecim eksponatem jest tajny list wojewody brzesko-nadniemeńskiego Jana Antoniego Garańskiego, wykupiony przez Muzeum Wolnej Białorusi. List został napisany w 1773 roku do nieznanego odbiorcy w Lublinie. Sam Jan Antoni Garań był gorącym patriotą, dążył do zachowania integralności Rzeczypospolitej. Po I rozbiorze Rzeczypospolitej w 1772 roku część magnatów i elity skłaniała się do uznania podziału, inni sprzeciwiali się temu, do tych ostatnich należał Garań. W liście informuje, że naciskano na niego, aby podpisał dokumenty rozbiorowe, ale on ich nie podpisze. Był również uczestnikiem konfederacji barskiej, która walczyła z królem o zachowanie Rzeczypospolitej i wolności szlacheckich. List powstał w warunkach, gdy terytorium Rzeczypospolitej było okupowane przez wojska rosyjskie i pruskie, a kontrola korespondencji była całkowita. Garań szyfrował swoje nazwisko jako „Niarag”, które można odczytać od tyłu. List zawierał zagadki i alegorie, aby niepowołana osoba nie zrozumiała jego treści, a adresat mógł poprawnie odczytać wiadomość.

Czwarty eksponat to mapa Radziwiłłów z 1649 roku, zakupiona przez Białoruski Klub Mecenasów przy wsparciu Białoruskiej Rady Kultury. Była tak dokładna, że stanowiła podstawę dla wszystkich późniejszych map w XVII–XVIII wieku.

Piąty eksponat to egzemplarz „Peregrynacji” Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła, dobrze zachowane wydanie łacińskie z 1614 roku w Antwerpii. Jest ważnym źródłem informacji o podróżach europejskiej arystokracji do Ziemi Świętej. Sam autor, Mikołaj Krzysztof Radziwiłł, odegrał kluczową rolę w historii Wielkiego Księstwa Litewskiego.

‍

Oryginał artykułu: NEXTA